Fjįrlagagerš
Fjįrlagaferliš - kynning

Fjįrlagaferli stjórnvalda

 

Hlutverk fjįrlagaferlis fyrir stjórnvöld

Fjįrlagagerš į Ķslandi er eins og ķ flestum öšrum löndum helsta stefnumótunar- og įkvaršanatökuferli stjórnvalda į įri hverju. Ķ fjįrlagageršinni er glķmt ķ senn viš helstu hagsmuni žjóšfélagsins, efnahagsleg įhrif rķkisfjįrmįlanna og įherslur ķ verkefnum rįšuneyta og stofnana. Fjįrlagaferlinu er ętlaš aš leiša til lykta margvķsleg pólitķsk og fagleg śrlausnarefni į žessum svišum og fęra nišurstöšurnar ķ fjįrhagslegan bśning fjįrlaganna. Žar mį t.d. nefna:

  • Įform nęsta fjįrlagaįrs og til lengri tķma litiš um meginatriši rķkisfjįrmįlanna, einkum um tekjur, śtgjöld og skuldsetningu, og um įherslur ķ śtgjaldažróun helstu mįlaflokka rķkisstarfseminnar.
  • Įhrif rķkisfjįrmįlanna sem hagstjórnartękis į eftirspurn, hagvöxt, atvinnustig, veršlag og ašra žętti efnahagslķfsins.
  • Įkvaršanir um rįšstöfun rķkisins į hluta af aušlindum og ašföngum samfélagsins til starfsemi og verkefna ķ samręmi viš lögbundnar śtgjaldaskuldbindingar, nżja stefnumörkun og forgangsröš rķkisstjórnarinnar.
  • Umfjöllun Alžingis um tillögur rķkisstjórnarinnar og forsendur fjįrreišna rķkisins og veiting heimilda til fjįrrįšstafana til stjórnsżsluašila.

Lagarammi, „hugmyndafręši“ og „leikreglur“ rammafjįrlagageršar
Lagaramminn um fjįrlagageršina hér į landi er frekar knappur, a.m.k. ķ samanburši viš sum önnur lönd, t.d. Danmörku og Svķžjóš, žar sem sett hefur veriš sérstök löggjöf eša reglugeršir sem męla fyrir um žaš hvernig stašiš skuli aš undirbśningi fjįrlaganna. Įkvęši stjórnarskrįrinnar um gerš fjįrlaga eru fįorš en gagnorš. Žar segir ķ fyrsta lagi ķ 41. gr.: Ekkert gjald mį greiša af hendi, nema heimild sé til žess ķ fjįrlögum eša fjįraukalögum. Ķ öšru lagi segir ķ 42. gr.: Fyrir hvert reglulegt Alžingi skal, žegar er žaš er saman komiš, leggja frumvarp til fjįrlaga fyrir žaš fjįrhagsįr, sem ķ hönd fer, og skal ķ frumvarpinu fólgin greinargerš um tekjur rķkisins og gjöld. Žessi įkvęši žżša ķ fyrsta lagi aš fjįrveitingarvaldiš er ķ höndum žingsins og aš allar śtgjaldaheimildir til starfsemi rķkisins veršur setja fram ķ sérstökum frumvörpum til fjįrlaga og fjįraukalaga. Žingiš getur sķšan breytt frumvörpunum aš vild meš breytingartillögum įšur en žau verša aš lögum eftir žrjįr umręšur. Ķ öšru lagi er kvešiš į um aš fjįrlagafrumvarp skuli lagt fram um leiš og Alžingi kemur saman en žinghaldiš hefst ķ byrjun októbermįnašar hvers įrs. Žetta įkvęši įkvaršar ķ reynd helstu tķmasetningar fjįrlagaferilsins žvķ af žvķ leišir aš undirbśningur stjórnsżslunnar veršur aš hefjast ķ sķšasta lagi aš vori į įrinu į undan fjįrlagaįrinu ef takast į aš ljśka honum ķ tęka tķš. Ķ stjórnarskrįnni er lķka tiltekiš aš rįšherrar bera įbyrgš į stjórnarframkvęmdum öllum. Um rįšherraįbyrgšina gilda sķšan sérstök lög nr. 4/1963, en žar koma lķka viš sögu lög nr. 73/1969, um Stjórnarrįš Ķslands. Fjįrlagageršin er eins og önnur stjórnsżsluverkefni framkvęmd į grundvelli rįšherraįbyrgšar žar sem rįšherrar og rįšuneyti žeirra hafa forustu um fjįrmįlin hvert į sķnu mįlefnasviši.

Lög nr. 88/1997, um fjįrreišur rķkisins, beinast einkum aš reikningshaldi, uppbyggingu og framsetningu į rķkisreikningi og fjįrlögum og žar eru fį įkvęši sem varša beinlķnis fjįrlagageršina, en ķ 21. gr. žeirra segir einfaldlega: Fjįrlagatillögum ašila ķ A-, B- og C-hluta skal skilaš til viškomandi rįšuneytis. Hvert rįšuneyti skal skila fjįrlagatillögum til fjįrmįlarįšuneytisins eftir nįnari reglum sem settar eru ķ reglugerš.

Undirbśningur fjįrlagafrumvarps į Ķslandi hefur mörg undanfarin įr fariš fram aš hętti rammafjįrlagageršar. Ašferšin mišar aš žvķ aš nį betri tökum į rķkisfjįrmįlunum meš žvķ aš efla hlutverk rķkisstjórnarinnar viš stefnumörkun og įkvaršanatöku en veita rįšuneytum og stofnunum meira svigrśm fyrir śtfęrsluna og framkvęmdina innan žess ramma. Ķ rammafjįrlagagerš felst einfaldlega aš rķkisstjórnin įkvešur heildarśtgjaldastigiš fyrir fram ķ byrjun fjįrlagaundirbśningsins. Sś įkvöršun er byggš į mati į almennum efnahagshorfum, įętlun um tekjur rķkissjóšs og meginlķnum um śtgjaldastefnuna. Er žį vanalega stefnt aš tiltekinni afkomu į rķkissjóši, t.d. sem hlutfalli af landsframleišslu eša sem afgangi til aš greiša nišur skuldir. Žessi įkvöršun er sś veigamesta ķ allri fjįrlagageršinni. Hśn hefur ķ fyrsta lagi afgerandi žżšingu fyrir įhrif rķkisfjįrmįlanna inn ķ efnahagslķfiš. En ķ öšru lagi er meš henni bśiš aš festa nišur hversu mikiš er til rįšstöfunar žegar nęststęrsta įkvöršunin er tekin en žaš er aš rķkisstjórnin setur śtgjaldaramma fyrir einstök rįšuneyti įšur en fjįrveitingum er śthlutaš til einstakra verkefna og stofnana. Viš žessar įkvaršanir žykir vera mikilvęgt aš rįšuneytin hafi komiš öllum fyrirliggjandi śtgjaldaskuldbindingum sķnum skżrt į framfęri og aš afstaša hafi veriš tekin til žess hvernig brugšist verši viš žeim. Žannig žykja vera meiri lķkur į samstöšu innan rķkisstjórnarinnar um nišurstöšuna.

Śtgjaldarammarnir eru   sķšan lagšir til grundvallar įętlana- og tillögugerš į öllum stigum stjórnsżslunnar. Verklagi rammafjįrlaga er žannig ętlaš aš stušla aš žvķ aš allir ašilar sem koma aš fjįrlagageršinni axli žį įbyrgš aš velja į milli verkefna og forgangsraša žeim. Er žvķ lögš įhersla į aš fjįrlagaundirbśningurinn leiši ķ ljós sem skżrasta valkosti um hvers kyns śtgjaldatilefni sem stjórnvöld taki afstöšu til, velji og hafni. Forsendan fyrir žvķ aš žetta verklag skili tilętlušum įrangri er aš žaš hvķli į pólitķskum įkvöršunum rķkisstjórnarinnar. Skipulag fjįrlagageršarinnar sem į eftir fer mišast viš aš fylgja žeim įkvöršunum eftir.

Ķ lögum um fjįrreišur rķkisins er kvešiš į um aš meš hverju fjįrlagafrumvarpi eigi aš fylgja langtķmaįętlun ķ rķkisfjįrmįlum. Samkvęmt lögunum į langtķmaįętlunin aš sżna annars vegar spį eša horfur aš óbreyttu til fjögurra įra mišaš viš efnahagsforsendur og hins vegar stefnu rķkisstjórnarinnar fyrir sama tķmabil mišaš viš žęr lķnur sem ętlunin er aš leggja į tekju- og gjaldahlišinni. Slķk stefnumörkun hlżtur įvallt aš fela ķ sér einhverja forgangsröš eša višmiš um śtgjöld ķ helstu mįlaflokkum į borš viš heilbrigšismįl eša menntamįl og jafnvel ramma til nokkurra įra sem rįšuneyti og stofnanir ęttu ķ vaxandi męli aš geta mišaš sķnar įętlanir viš. Langtķmaįętlun til nęstu fjögurra įra myndar žannig eins konar umgjörš um śtgjaldramma rįšuneyta žar sem leitast er viš aš įkvarša framvindu helstu stęrša rķkisfjįrmįlanna nokkur įr fram ķ tķmann, s.s. tekjuafgang og skuldsetningu.

Rķkisstjórnin hefur samžykkt aš įkvešiš verklag eša „leikreglur“ gildi um rammafjįrlagageršina. Sem dęmi um žaš mį taka aš śtgjaldarammar eru settir į grundvelli rammatillagna frį rįšuneytum sem eiga aš leiša ķ ljós hvert śtgjaldatilefni fyrir sig žannig aš ekki fari į milli mįla hvaš śtgjöld eša verkefni eru žegar skuldbundin vegna gildandi laga eša fyrri įkvaršana og hver žeirra fela ķ sér nżtt eša aukiš umfang. Fjįrheimildum fyrir bundnum śtgjöldum er bętt viš rammana aš žvķ marki sem ekki er įkvešiš aš draga śr žeim meš ašhaldsašgeršum. Einnig mį nefna aš žar sem rķkisstjórnin įkvešur śtgjöld rįšuneytanna fyrir fram meš śtgjaldarömmum žį er į sama hįtt viš žaš mišaš aš römmunum veršur ekki breytt į sķšari stigum nema meš samžykki rķkisstjórnarinnar. Žį hefur veriš sett sś leikregla aš śtgjaldarammarnir lękki sjįlfkrafa um allar fjįrveitingar sem hafa veriš įkvešnar tķmabundiš žangaš til verkefnunum lżkur, t.d. ef veitt hefur veriš framlag ķ hśsnęšisframkvęmdir eša til aš endurnżja tękjakost stofnunar. Samkvęmt annarri višmišunarreglu er staša fjįrheimilda ķ įrslok, afgangur eša umframgjöld, flutt į milli įra og kemur til višbótar eša dregst frį fjįrveitingum nęsta įrs. Žetta į viš um žį liši fjįrlaga žar sem įrangur ręšst af fjįrmįlastjórn ķ starfsemi sem lżtur įbyrgš tiltekins stjórnsżsluašila og unnt į aš vera aš stżra įn breytinga į lögum. Į öšrum lišum fjįrlaga, t.d. žar sem um er aš ręša įętlanir um lögbundnar almannatryggingar, er stašan felld nišur ķ lok hvers įrs. Verklagiš gerir lķka rįš fyrir aš śtgjaldarömmum rįšuneyta er skipt ķ undirramma fyrir svokallaša hagręna skiptingu ķ rekstur, tilfęrsluframlög, višhald og stofnkostnaš. Fjallaš er sjįlfstętt um undirrammana ķ fjįrlagageršinni og breytingar į einum undirramma fela ekki sjįlfkrafa ķ sér heimild til breytingar į öšrum, t.d. verša rekstrarumsvif ekki aukin žótt stofnkostnašur lękki. Žį mį nefna aš ķ fjįrlögunum hafa veriš settir til hlišar fjįrmunir til rįšstöfunar fyrir rįšherra og rķkisstjórnina og helstu mįlaflokka, svokallašir safnlišir, sem eru ętlašir til aš męta ófyrirséšum śtgjöldum įn žess aš rammar raskist.

Fjįraukalög
Ķ fjįrlögum er gert rįš fyrir fjįrheimildum til aš męta żmsum óreglubundnum og ófyrirséšum śtgjöldum innan įrsins. Ķ fyrsta lagi er sérstakur fjįrlagališur ķ umsjón fjįrmįlarįšuneytisins til aš męta śtgjöldum viš kjarasamninga og veršlagsbreytingar umfram forsendur fjįrlaga. Ķ öšru lagi er rķkisstjórninni ķ heild og einstökum rįšherrum veitt tiltekiš rįšstöfunarfé til aš leysa śr fjįržörf żmissa verkefna sem fram koma innan fjįrlagaįrsins. Ķ žrišja lagi eru mörgum mįlaflokkum rįšuneyta ętlašir sérstakir óskiptir fjįrheimildališir sem eru nżttir til aš męta minni hįttar rekstrarvandamįlum og ófyrirséšum śtgjöldum. Ķ žeim tilvikum žegar žessar rįšstafanir duga ekki til vegna breytinga į efnahagsforsendum eša ytri rekstrarskilyršum rķkisstarfseminnar žarf aš leggja fyrir Alžingi frumvarp til fjįraukalaga til aš afla aukinna fjįrheimilda. Verklag rammafjįrlagageršarinnar mišast viš aš breytingar į römmum ķ frumvarpinu beinist einkum aš breyttum efnahagshorfum, launa- og veršlagsforsendum og kerfislęgum eša lögbundnum śtgjöldum sem hafa veriš vanmetin ķ fjįrlögum. Umfjöllun um žessar tillögur fer aš flestu leyti fram į sama hįtt og undirbśningur fjįrlaga eins og hér er lżst. Įkvöršunum um önnur śtgjaldatilefni, s.s. nż verkefni og rekstrarvandamįl af żmsum toga, er vanalega vķsaš til undirbśnings nęstu fjįrlaga.

Helstu žįtttakendur ķ fjįrlagaferlinu, hlutverk og verkaskipting
Stjórnsżsluašilar sem koma aš fjįrlagageršinni gegna mismunandi hlutverkum. Undanfarinn įratug hefur veriš leitast viš aš greina betur į milli valds, įbyrgšar og vinnu hvers fyrir sig.

Rķkisstjórnin gegnir lykilhlutverki ķ rammafjįrlagagerš. Hśn tekur allar helstu įkvaršanirnar um fjįrlagageršina og fjįrlögin, s.s. um tķmaįętlunina, tekju- og śtgjaldastefnu, śtgjaldaramma og endanlega śtfęrt fjįrlagafrumvarp. Meginhlutverk hennar er aš fjalla um forgangsröš mįlefnaflokka rķkisstarfseminnar og aš setja śtgjaldarammana sem önnur stjórnsżslustig žurfa aš miša sig viš ķ sinni vinnu. Rķkisstjórnin fjallar ķ auknum męli um horfur og stefnu til lengri tķma litiš.

Rįšherranefnd um rķkisfjįrmįl skipa nokkrir rįšherrar, vanalega fjórir, frį   stjórnarflokkunum. Žaš mį lķta į hana sem eins konar framkvęmdanefnd rķkisstjórnarinnar į žessu sviši žvķ aš hśn fjallar aš mestu um sömu žęttina ķ rķkisfjįrmįlunum og frį svipušum sjónarhóli, en gerir žaš ķtarlegar, og įkvešur hvaša tillögur eru lagšar fyrir rķkisstjórnina til afgreišslu.

Fjįrmįlarįšuneytiš hefur yfirumsjón meš undirbśningi og samningu fjįrlaganna. Fjįrmįlarįšherra leggur fjįrlagafrumvarpiš fyrir Alžingi og fjįrmįlarįšuneytiš hefur žvķ almennt séš frumkvęšiš ķ stefnumörkun og įkvaršanatöku um rķkisfjįrmįlin, auk žess aš hafa meš höndum verkstjórnina į fjįrlagaferlinu. Hlutverk fjįrmįlarįšuneytisins er ašallega aš kynna horfurnar ķ rķkisfjįrmįlunum į hverjum tķma, undirbśa įkvaršanir rįšherranefndarinnar og rķkisstjórnarinnar og leiša vinnuna stig af stigi eftir settri tķmaįętlun. Samhliša žvķ annast fjįrmįlarįšuneytiš um samstarfiš viš hin rįšuneytin og Alžingi og samręmir upplżsingaskil į milli ašila. Žessi višfangsefni eru į hendi fjįrlagaskrifstofu fjįrmįlarįšuneytisins en efnahagsskrifstofa rįšuneytisins hefur meš höndum mat į efnahagsforsendum og įętlanir um tekjuhliš fjįrlaga.

Fagrįšuneytum hefur meš rammaašferšinni veriš falin aukin įbyrgš į žvķ aš forgangsraša sķnum verkefnum og taka žannig žįtt ķ aš móta stefnuna ķ rķkisfjįrmįlunum og fylgja henni eftir. Afskipti fjįrmįlrįšuneytisins af einstökum śtgjaldamįlum eru aš sama skapi minni en įšur var. Žessi žróun leišir af sjįlfu sér eftir žvķ sem hlutverk rįšuneytanna og rķkisstjórnarinnar veršur virkara ķ fjįrlagavinnunni og hefur žvķ stundum veriš lķkt viš aš allir rįšherrarnir gegni nś stöšu fjįrmįlarįšherrans, hver į sķnu sviši. Rįšuneytin gera tillögur um breytingar į śtgjaldarömmum sķnum til fjįrmįlarįšuneytisins, sem yfirfer žęr og fellir inn ķ heildartillögur til rķkisstjórnar.

Stofnanir sem starfa aš verkefnum og žjónustu rķkisins leggja fjįrlagaerindi fyrir sķn fagrįšuneyti įsamt rökstušningi ķ žeim tilvikum žegar įstęša žykir vera til aš breyta fjįrhagsramma žeirra ķ fjįrlögunum vegna breyttra ašstęšna eša rekstrarskilyrša. Svigrśmi rįšuneyta til aš verša viš žeim erindum eru settar skoršur af śtgjaldarömmum žeirra, einkum varšandi tillögur um nż verkefni eša aukin umsvif. Forgangsröšun og mįlefnaįherslur rįšuneyta ķ fjįrlagageršinni fela žó vanalega ķ sér aš nokkur hluti fjįrveitinga fęrist til milli verkefna į hverju įri. Stofnunum er ętlaš aš vinna aš framgangi žeirra stefnu sem rįšuneytin marka og laga starfsemi sķna aš žvķ hvernig framlög til žeirra žróast frį einu įri til annars. Į sķšustu įrum hefur einnig veriš lögš aukin įhersla į upplżsingamišlun frį stofnunum um afuršir starfseminnar og įrangur, sem geti varpaš ljósi į hvaš fęst fyrir fjįrveitingarnar og stutt viš įkvaršanatöku stjórnvalda viš forgangsröšun mįla ķ fjįrlagageršinni.

Alžingi fer meš fjįrstjórnarvald rķkisins, annars vegar skattlagningarvaldiš og hins vegar fjįrveitingarvaldiš. Alla tekjuöflun rķkissjóšs og allar fjįrheimildir verkefna og stofnana žarf žvķ aš įkvarša meš lögum frį Alžingi. Viš umfjöllun žingsins fer fram vandleg skošun į forsendum fjįrlagafrumvarpsins og mį segja aš ķ samhengi fjįrlagaferlisins felist mikilvęgasta hlutverk žingsins ķ ašhaldi og eftirliti meš fjįrreišum rķkisins og meš žvķ hvernig stjórnsżslan fylgir eftir fjįrstjórnunarvaldinu.

Upplżsingamišlun fjįrlagageršar
Breytt verklag meš upptöku rammafjįrlagageršar og ašrar nżjar įherslur ķ fjįrmįlastjórn og įętlanagerš stjórnsżsluašila, eins og aukin fjįrhagsleg valddreifing, žjónustusamningar, śtboš og minni mišstżring ķ starfsmannamįlum, hafa haft ķ för meš sér aš upplżsingažarfir viš fjįrlagaundirbśninginn hafa breyst mikiš. Til aš leiša fjįrlagageršina til lykta er fyrst og fremst žörf fyrir stjórnunarupplżsingar sem eru ķ beinu samhengi viš śtgjaldaramma rįšuneytanna fremur en žęr sem snśa beinlķnis aš ašföngum og fjįrreišum verkefna og stofnana ķ einstökum atrišum. Įšur en breytingar į römmum eru įkvešnar fer fram vandleg skošun hjį rįšuneytunum į fyrirsjįanlegum śtgjaldahorfum og į hugmyndum um nż verkefni fyrir nęsta fjįrlagaįr. Viš žį greiningu er ķ fyrsta lagi lögš įhersla į aš hvert tilefni til breytingar į śtgjaldaramma sé dregiš skżrt fram meš sérstakri tillögu. Ķ öšru lagi er tillögum skipaš nišur ķ nokkra flokka eftir śtgjaldatilefnum til aš greiša fyrir įkvaršanatöku rįšuneyta, s.s. hvort um er aš ręša śtgjaldahorfur aš óbreyttum lögum, breytta forgangsröš, įform um sparnaš eša nż verkefni. Sś flokkun er ašallega gerš til aš greina į milli nżrra verkefna utan gildandi ramma annars vegar og bundinna śtgjalda hins vegar. Meš bundnum śtgjöldum er įtt viš śtgjöld sem žegar hafa veriš skuldbundin meš formlegum hętti af rķkisstjórn eša Alžingi, t.d. fyrri įkvaršanir rķkisstjórnarinnar, įhrif kerfislęgra og hagręnna breytinga, eins og t.d. fjölda barna, aldrašra eša atvinnulausra, lögbošin framlög, kjarasamningar, alžjóšasamningar og ašrir samningar sem bornir hafa veriš upp ķ rķkisstjórn. Žessi greining og forgangsröšun hjį rįšuneytum byggir aušvitaš aš hluta į yfirferš į fjįrlagaerindum frį stofnunum.

Rammatillögur rįšuneyta, fjįrlagaerindi stofnana og breytingartillögur Alžingis eru settar fram meš samręmdum hętti ķ fjįrlagageršinni. Skil tillagna og upplżsingamišlunin er žvķ sś sama fyrir alla ašila į öllum stigum fjįrlagaferlisins. Į vegum fjįrmįlarįšuneytisins er starfręktur gagnagrunnur sem žjónar žessum ašilum viš skrįningu og mišlun tillagna, auk žess aš vera upplżsingaveita um allt efni fjįrlaganna og framleiša prentaša śtgįfu žeirra. Rįšuneytin og Alžingi hafa ašgang aš gagnagrunninum ķ gegnum sérsmķšaš kerfi į innra neti Stjórnarrįšsins. Stofnanir geta fengiš ašgang aš gagnagrunninum ķ gegnum Fjįrlagavef fjįrmįlarįšuneytisins (fjarlog.is) og er žeim ętlaš aš standa skil į fjįrlagaerindum sķnum til viškomandi fagrįšuneyta meš žeim hętti. Fjįrmįlarįšuneytiš tekur ekki viš tillögum stofnana sem heyra undir önnur rįšuneyti og hefur ekki ašgang aš žeim ķ kerfinu. Stofnanir sem hafa ašgangsorš fyrir tillöguhluta fjįrlagavefsins geta notaš hann bęši til žess aš skrį og skoša eigin erindi og til žess aš skoša einstakar tillögur um breytingar į fjįrveitingum sķnum sem hafa veriš samžykktar hjį rįšuneytum eša į Alžingi ķ tengslum viš afgreišslu fjįrlaga og fjįraukalaga. Žannig geta stofnanir sjįlfar kynnt sér į vefnum allar breytingar į fjįrveitingum sķnum įsamt forsendum og skżringum um leiš og fjįrlagafrumvarp hefur veriš lagt fram į Alžingi og einnig žegar breytingar hafa veriš afgreiddar viš 2. eša 3. umręšu žingsins.

Įfangar og framvinda fjįrlagaferlisins
Reynslan hefur leitt ķ ljós aš hefjast žarf handa viš fjįrlagageršina ķ įrsbyrjun til aš komist verši hjį žvķ aš tķmažröng taki völdin į sķšustu stigunum. Drįttur į upplżsingaskilum eša įkvaršanatöku getur leitt til röskunar į framgangi margra verkžįtta ķ fjįrlagaferlinu žannig aš įrangurinn verši ekki sį sem stefnt var aš. Tķmasett verkįętlun hefur žess vegna mikla žżšingu fyrir framgang fjįrlagageršarinnar. Žar gildir aušvitaš žaš lögmįl aš nęsti įfangi getur yfirleitt ekki hafist fyrr en žeim sķšasta er lokiš. Žess vegna afgreišir rķkisstjórnin  sérstaka verk- og tķmaįętlun ķ upphafi fjįrlagaferlisins.

Fjįrlagagerš hefst vanalega ķ janśar į įrinu į undan fjįrlagaįrinu og stendur yfir fram ķ desember. Lķta mį į fjįrlagavinnuna sem eins konar įrlega hringrįs sem skiptist ķ sex įfanga: 1. greining į śtgjaldahorfum og tillögur um nż stefnumiš, 2. įkvaršanir um rķkisfjįrmįlastefnu og śtgjaldaramma, 3. śtfęrsla rįšuneyta į śtgjaldarömmum, 4. vinnsla fjįrlagafrumvarps, 5. umfjöllun Alžingis, 6. endurskošun ķ fjįraukalögum.

Yfirlit um helstu įfanga
Fyrsti įfangi fjįrlagaferlisins stendur vanalega yfir frį janśar til mars įr hvert. Rįšuneytin byrja į žvķ aš fara yfir śtgjaldahorfur sķnar fyrir komandi įr og leita žį eftir upplżsingum og tillögum frį stofnunum eftir žvķ sem įstęša er til. Gert er rįš fyrir aš žeirri vinnu sé lokiš ķ byrjun mars. Um mišjan mars skila rįšuneytin rammatillögum sķnum til fjįrmįlarįšuneytisins og fara žį fram višręšur milli rįšuneytanna. Annar įfanginn hefst ķ byrjun aprķl en žį leggur fjįrmįlarįšherra fyrir tillögur um markmiš ķ rķkisfjįrmįlum, ž.m.t. heildarśtgjöldin, meš hlišsjón af tekju- og śtgjaldahorfum. Žegar žęr įkvaršanir hafa veriš teknar er fjallaš um breytingar į śtgjaldarömmum rįšuneyta og eru žęr vanalega afgreiddar ķ lok aprķl. Žrišji įfanginn stendur yfir frį maķ fram ķ mišjan jśnķ. Į žvķ tķmabili forgangsraša rįšuneytin verkefnum sķnum innan śtgjaldarammanna og skila fjįrmįlarįšuneytinu endanlegri śtfęrslu į öllum fjįrveitingum og fjįrreišum. Fjórši įfanginn er frį byrjun įgśst fram ķ mišjan september en į žeim tķma vinnur fjįrmįlarįšuneytiš aš lokaśtfęrslu fjįrlagafrumvarpsins, uppreiknar launa- og veršlagsforsendur til nęsta įrs, semur greinargerš frumvarpsins og bżr žaš til prentunar. Fimmti įfanginn hefst ķ byrjun október žegar frumvarpiš hefur veriš lagt fram til umfjöllunar į Alžingi. Önnur umręša um frumvarpiš fer vanalega fram ķ seinni hluta nóvember en žrišja umręša og lokaafgreišsla žess ķ fyrri hluta desember. Loks mį segja aš hringnum sé lokaš meš sjötta įfanganum sem felst ķ endurskošun į forsendum og breyttum horfum meš fjįraukalögum innan fjįrlagaįrsins.

1. įfangi, śtgjaldagreining: janśar - mars
Ķ byrjun janśar afgreišir rķkisstjórnin tķmaįętlun meš helstu dagsetningum fjįrlagageršarinnar sem fer ķ hönd. Fjįrmįlarįšuneytiš sendir ķ framhaldi af žvķ bréf til rįšuneyta sem žau senda įfram til stofnana um samręmd skil į fjįrlagaerindum. Ef tilefni žykir vera til žess vegna stöšu verkefna eša nżrra įforma skila stofnanir erindum sķnum į Fjįrlagavefnum til viškomandi fagrįšuneytis. Fjįrmįlarįšuneytiš sendir einnig bréf til rįšuneyta um verklag rammafjįrlagageršarinnar, leišsögn um framsetningu į rammatillögum og nįnari tķmaįętlun žar sem koma fram allir helstu verkžęttir sem žarf aš vinna og įkvaršanir sem žarf aš taka, hverjir gera žaš og hvenęr. Aš lokinni greiningu į śtgjaldahorfum nęsta įrs og yfirferš į erindum frį stofnunum skila fagrįšuneytin rammatillögum sķnum til fjįrmįlarįšuneytisins um mišjan mars. Į žessu stigi beinist athyglin einkum aš śtgjöldum sem eru skuldbundin aš óbreyttu, s.s. vegna gildandi laga, fyrri įkvaršana rķkisstjórnar eša nišurfellingar śtrunninna fjįrveitinga, en sķšur aš tillögum um framlög til nżrra verkefna. Gildandi śtgjaldarammar eru žį grunnvišmišunin fyrir žeim tillögum. Fjįrmįlarįšuneytiš vinnur śr žessu śtgjaldamati fagrįšuneytanna og setur fram margs konar ašrar įętlanir žvķ til višbótar, einkum um kerfislęga og śtreiknaša śtgjaldažętti į borš viš vaxtagjöld, lķfeyrisskuldbindingar, barnabętur o.ž.h. Samhliša žessu er lagt frummat į tekjuhorfur nęsta įrs og žar meš į afkomuhorfurnar.

2. įfangi, stefnumörkun: aprķl
Um žetta leyti vinnur fjįrmįlarįšuneytiš aš frumdrögum langtķmaspįr um žróun gjalda og tekna til nęstu fjögurra įra. Er žį ķ fyrstu gengiš śt frį gildandi lögum, óbreyttri stefnu stjórnvalda og spį um žróun helstu efnahagsforsendna, s.s. um hagvöxt. Fjįrmįlarįšherra mótar nś tillögur um stefnumörkun ķ rķkisfjįrmįlum nęsta įrs meš hlišsjón af greiningunni į śtgjalda- og tekjuhorfunum og langtķmaįętluninni. Rįšherranefnd um rķkisfjįrmįl og rķkistjórnin afgreiša sķšan tillögurnar. Er žį vanalega stefnt aš tilteknu markmiši um afkomu rķkissjóšs og žar meš aš tilteknu śtgjaldažaki. Ķ kjölfariš leggur fjįrmįlarįšherra fyrir tillögur um breytingar į gildandi śtgjaldarömmum rįšuneyta. Til aš samręma įherslur ķ efnahags- og rķkisfjįrmįlum og forgangsröšun rįšuneyta um nż verkefni žarf žį oft aš leita leiša til aš hagręša ķ rķkisstarfseminni eša fęra fé frį verkefnum sem hafa minni forgang. Ķ śtgjaldarömmum rįšuneyta er žvķ vanalega gert rįš fyrir tilteknum ašhaldsmarkmišum, sem sum įrin hafa veriš ętluš til aš vega į móti framlögum til nżrra verkefna og aukins umfangs en önnur įrin hafa veriš ętluš til aš vega einnig upp einhvern hluta af skuldbundnum śtgjöldum. Į žessum tķma ręšir fjįrmįlarįšherra viš ašra rįšherra um hvernig leysi megi śr żmsum mįlum ķ tengslum viš rammana. Aš žeim višręšum loknum afgreišir rķkisstjórnin śtgjaldaramma rįšuneytanna og er sį fundur vanalega ķ seinni hluta aprķl.

3. įfangi, śtfęrsla rįšuneyta: maķ - jśnķ
Ķ žrišja įfanga fjįrlagageršarinnar fer fram forgangsröšun rįšuneyta į verkefnum sķnum innan settra ramma og śtfęrsla į fjįrveitingum og fjįrreišum ķ einstökum atrišum. Jafnframt śtfęra rįšuneytin nįnar markmiš um hagręšingu og ašhald ķ śtgjöldum žegar skapa žarf fjįrhagslegt svigrśm fyrir nż verkefni. Viš forgangsröšun og śtfęrslu rįšuneyta koma fram żmis įlitamįl sem leyst er śr ķ samvinnu viš fjįrmįlarįšuneytiš eftir ešli mįls hverju sinni. Į žvķ stigi geta rįšuneytin einnig žurft aš afla żmissa įętlana og višbótarupplżsinga frį stofnunum. Um žetta leyti er einnig gengiš frį įętlunum rķkisfyrirtękja ķ B-hluta og lįnastofnana ķ C-hluta, auk žess sem aflaš er upplżsinga um fyrirhugaša lįnsfjįrmögnun żmissa opinberra ašila. Rįšuneytin ljśka viš endanlegan frįgang į fjįrlagatillögum sķnum ķ byrjun jśnķ. Fjįrmįlarįšuneytiš fer yfir tillögurnar, kannar hvort lögbundnum skyldum um fjįrframlög sé fylgt eftir, hvort fjįrhagsleg įhrif ašhaldsašgerša eru raunhęf og hvort śtfęrslan uppfylli kröfur um tęknilega framsetningu. Ef veikleikar eru taldir vera ķ tillögunum getur žurft aš gera į žeim breytingar til aš rįša bót į žvķ.

4. įfangi, vinnsla fjįrlagafrumvarps: įgśst - september
Ķ jślķ standa yfir sumarleyfi hjį Stjórnarrįšinu. Aš žeim loknum, ķ byrjun įgśst, endurskošar fjįrmįlarįšuneytiš efnahagsforsendur fyrir tekju- og gjaldahliš frumvarpsdraganna ķ ljósi nżrra upplżsinga og įkvaršar endanlega reikniforsendur fyrir įętlunum um helstu kerfislęgu śtgjaldažęttina, eins og lķfeyristryggingar, sjśkratryggingar, atvinnuleysisbętur, fęšingarorlof o.fl. Žį reiknar fjįrmįlarįšuneytiš launa- og veršlagsforsendur nęsta įrs endanlega inn ķ fjįrveitingar einstakra verkefna og stofnana ķ samręmi viš kjarasamninga og veršlagsspįr. Fyrir mišjan įgśst eru endurskošašar horfur um afkomu rķkissjóšs kynntar fyrir rķkisstjórn. Hafi žęr breyst frį upphaflegu markmiši viš setningu śtgjaldaramma kunna einnig aš vera lagšar fyrir tillögur um hvernig brugšist verši viš žvķ, t.d. meš frekari nišurgreišslu skulda ef afkoman hefur batnaš eša meš ašhaldsašgeršum ef hśn hefur versnaš. Aš endingu eru teknar įkvaršanir um lįnsfjįrrįšstafanir į komandi įri. Fjįrmįlarįšuneytiš uppfęrir žį langtķmaįętlun ķ rķkisfjįrmįlum ķ samręmi viš įkvaršanir rķkisstjórnarinnar. Žessu nęst tekur viš vinna viš frįgang į talnabįlki allra hluta frumvarpsins, s.s. lagagreinar, sundurlišanir, séryfirlit og hvers kyns töfluyfirlit. Žegar endanlegur talnagrunnur liggur fyrir undir lok įgśst er hafist handa viš aš semja greinargerš frumvarpsins žar sem kynnt eru stefnumiš og įherslur, fariš yfir efnahagsašstęšur meš alžjóšlegum samanburši og raktar skżringar į forsendum og breytingum ķ fjįrreišum yfirstandandi og komandi įrs. Žeirri vinnu lżkur meš framlagningu frumvarps til fjįrlaga ķ byrjun október įr hvert.

5. įfangi, umfjöllun Alžingis: október - desember
Eftir fyrstu umręšu fjįrlagafrumvarpsins er žvķ vķsaš til fjįrlaganefndar. Fjįrmįlarįšuneytiš kynnir helstu atriši frumvarpsins fyrir fjįrlaganefndinni og ķ kjölfariš heldur nefndin fundi meš fagrįšuneytunum sem skżra nįnar mįlefnaįherslur, forsendur og breytingar į žeim svišum sem aš žeim snśa. Į sama hįtt kunna fjįrmįl rįšuneyta eša einstök mįl ķ frumvarpinu aš vera kynnt fyrir viškomandi fagnefndum žingsins, enda skila žęr įliti sķnu til fjįrlaganefndar. Hlutverk žingsins felst ķ fyrsta lagi ķ žvķ aš fjalla um pólitķsk stefnumiš ķ tengslum viš frumvarpiš. Ķ öšru lagi er žaš mikilvęgur žįttur ķ eftirliti žingsins meš fjįrstjórnarvaldi sķnu aš fara ķtarlega yfir allar forsendur frumvarpsins og fer sś vinna aš mestu leyti fram ķ fjįrlaganefnd. Viš žį skošun kallar nefndin til fundar viš sig stofnanir, fulltrśa félagasamtaka og sveitarfélaga og żmsa ašra ašila til aš afla nįnari upplżsinga og kynna sér sjónarmiš žeirra. Ķ samręmi viš verklagsreglur rammafjįrlagageršarinnar bera stofnanir hins vegar ekki upp fjįrveitingatillögur viš fjįrlaganefndina heldur viš sķn rįšuneyti. Žar sem rķkisstjórn starfar ķ umboši žingmeirihluta eru vanalega ekki samžykktar ašrar breytingartillögur viš fjįrlagafrumvarpiš en žęr sem lagšar eru fram af stjórnarmeirihluta ķ fjįrlaganefnd. Žęr tillögur taka žį miš af stefnu rķkisstjórnarinnar ķ rķkisfjįrmįlum. Žau tilefni sem žykja vera til breytinga viš 2. eša 3. umręšu frumvarpsins eru rędd į milli fjįrmįlarįšherra og viškomandi rįšherra. Fjįrmįlarįšherra leggur fyrir rķkisstjórn slķkar breytingartillögur og sendir sķšan fjįrlaganefnd erindi um breytingar ķ umboši hennar. Venja er aš žingiš afgreiši breytingartillögur viš gjaldahliš A-hluta rķkissjóšs ķ 2. umręšu en breytingartillögur viš ašra hluta frumvarpsins ķ 3. umręšu, s.s. tekjuhliš, lįnsfjįrheimildir og fjįrreišur fyrirtękja ķ B-hluta og lįnastofnana ķ C-hluta.

6. įfangi, endurskošun ķ fjįraukalögum: janśar - desember į fjįrlagaįrinu
Įform og įętlanir fjįrlaga byggjast į margvķslegum žįttum efnahagsžróunar, t.d. hagvexti, vaxtastigi, veltu og veršlagi, forsendum um launakjör rķkisstarfsmanna og um magnstęršir į borš viš fjölda einstaklinga og aldurskiptingu sem hafa įhrif į śtstreymi śr bótakerfum og tilfęrsluframlögum rķkisins. Erfitt getur veriš aš spį fyrir um slķkar forsendur meš mikilli vissu og hvernig žęr rįšast af hagsveiflum efnahagslķfsins. Žegar lķšur į fjįrlagaįriš fer žvķ vanalega fram endurskošun į helstu forsendunum. Einnig getur žurft aš taka tillit til śtgjalda sem eru óvęnt eša voru ófyrirséš viš afgreišslu fjįrlaga og nżrra įkvaršana og stefnumörkunar rķkisstjórnar ķ samręmi viš pólitķskt mat į hverjum tķma. Aš žvķ marki sem um er aš ręša erindi um framlög ķ fjįraukalögum frį rįšuneytum eša stofnunum er framsetning mįla og umfjöllun um žau meš sama hętti og į viš um fjįrlagatillögur. Tķmaįętlun fjįrlagaferlisins mišast viš aš stašiš hafi veriš skil į öllum slķkum mįlum ķ lok maķ eša byrjun jśnķ. Eftir aš fjįrmįlarįšuneytiš hefur yfirfariš mįlin ķ byrjun įgśst leggur fjįrmįlarįšherra frumvarp til fjįraukalaga fyrir rķkisstjórnina. Ķ samręmi viš lög um fjįrreišur rķkisins tekur efni frumvarpsins einkum til breytinga į rekstrarskilyršum rķkissjóšs, t.d. vegna kjarasamninga į įrinu, eša ófyrirséšra śtgjalda t.d. vegna nįttśruhamfara. Frumvarp til fjįraukalaga fyrir yfirstandandi įr er lagt fram į Alžingi samhliša frumvarpi til fjįrlaga fyrir nęsta įr og er vanalega fjallaš um frumvörpin meš svipušum hętti og į sama tķma į Alžingi.